Stuki z tyłu na nierównościach – najczęstsze przyczyny

Najpierw wyklucz bagażnik i luźne elementy pod samochodem

Tylna część samochodu potrafi bardzo skutecznie przenosić dźwięki. Stukanie pozornie dochodzące z zawieszenia może więc powstawać kilka lub kilkadziesiąt centymetrów dalej.

Przed wizytą w warsztacie opróżnij bagażnik i sprawdź:

• koło zapasowe lub zestaw naprawczy;
• lewarek i klucz do kół;
• gaśnicę;
• narzędzia znajdujące się pod podłogą;
• roletę albo półkę bagażnika;
• mocowanie oparcia tylnej kanapy;
• zamek klapy bagażnika;
• luźne osłony podwozia.

Następnie obejrzyj układ wydechowy. Poluzowany wieszak, zerwana guma albo rura znajdująca się zbyt blisko nadwozia mogą powodować głuchy lub metaliczny stuk, szczególnie gdy samochód przejeżdża przez większą nierówność.

Jeżeli po opróżnieniu bagażnika hałas zniknie, dalsza diagnostyka zawieszenia nie ma sensu. To najprostszy test i właśnie od niego warto zacząć.

Co najczęściej stuka w tylnym zawieszeniu?

Lista możliwych przyczyn zależy od konstrukcji samochodu. Inaczej zbudowana jest prosta belka skrętna, inaczej zawieszenie wielowahaczowe, a jeszcze inaczej tylna oś samochodu terenowego.

Mimo to kilka usterek pojawia się szczególnie często.

Łączniki i tuleje stabilizatora

Jeżeli samochód ma tylny stabilizator, jego łączniki oraz gumowe tuleje należą do pierwszych elementów, które warto sprawdzić.

Zużyty łącznik może powodować krótkie, wyraźne stuki podczas przejazdu przez drobne, następujące szybko po sobie nierówności. Hałas często jest bardziej zauważalny wtedy, gdy jedno tylne koło wykonuje większy ruch niż drugie.

Nie każdy samochód ma jednak tylny stabilizator. Dlatego przed zakupem części trzeba sprawdzić konstrukcję konkretnego modelu.

Mocowanie amortyzatora

Sam amortyzator nie jest jedynym źródłem problemów. Stukać może także jego górne albo dolne mocowanie, tuleja lub element gumowy oddzielający zawieszenie od nadwozia.

Podejrzenie rośnie, gdy hałas pojawia się podczas większego ruchu koła, na przykład przy przejeżdżaniu przez próg zwalniający lub głębszą dziurę.

Jeżeli amortyzator ma widoczny wyciek, samochód zaczyna mocniej kołysać się po nierównościach albo tylne koło traci kontrolę nad nawierzchnią, trzeba sprawdzić cały zespół, a nie wyłącznie mocowanie.

Pęknięta sprężyna

Sprężyna potrafi pęknąć przy samym końcu zwoju. Wtedy uszkodzenie nie zawsze widać bez dokładnych oględzin.

Charakterystyczny może być metaliczny stuk lub przeskok podczas pracy zawieszenia. Dodatkową wskazówką jest sytuacja, w której jedna strona samochodu stoi niżej.

Szczególną uwagę warto zwrócić na dolną i górną część sprężyny, ponieważ właśnie tam fragment pękniętego zwoju może pozostać w gnieździe i być trudny do zauważenia.

Tuleje wahaczy albo tylnej belki

W samochodzie z belką skrętną trzeba sprawdzić przede wszystkim jej tuleje mocujące. Z kolei zawieszenie wielowahaczowe ma kilka wahaczy i więcej elementów metalowo-gumowych, które z czasem mogą nabrać luzu.

Zużyta tuleja może powodować nie tylko stukanie. Czasem pojawia się także:

• wrażenie przesuwania tylnej osi;
• niestabilność na koleinach;
• zmiana zachowania auta podczas gwałtownego dodania lub odjęcia gazu;
• nierównomierne zużywanie opon;
• głuchy stuk podczas ruszania albo hamowania.

Elementy metalowo-gumowe odpowiadają między innymi za ograniczanie drgań oraz właściwe prowadzenie elementów zawieszenia.

Odboje i osłony amortyzatora

Uszkodzony albo brakujący odbojnik może ujawnić się przede wszystkim podczas mocnego ugięcia zawieszenia, na przykład przy przejechaniu przez wysoki próg lub głęboką dziurę.

Jeżeli normalne drobne nierówności nie powodują hałasu, natomiast przy mocniejszym ugięciu pojawia się pojedyncze uderzenie, warto obejrzeć właśnie amortyzator, jego mocowania oraz ogranicznik skoku.

KYB wymienia uszkodzony odbojnik i hałas podczas przejazdu przez progi zwalniające wśród symptomów wymagających kontroli elementów ochronnych amortyzatora.

Rodzaj stuku może podpowiedzieć, gdzie szukać

Sam dźwięk nie pozwala pewnie wskazać uszkodzonej części, jednak może pomóc ustalić kolejność sprawdzania.

Kiedy pojawia się stuk	Co sprawdzić w pierwszej kolejności
Drobne, szybko następujące nierówności	łączniki i tuleje stabilizatora
Duża dziura albo wysoki próg	amortyzator, mocowania, odbojnik, sprężyna
Tylko po jednej stronie	sprężyna, amortyzator, jego mocowanie, elementy wahaczy
Podczas ruszania lub hamowania	tuleje wahaczy, tuleje belki, mocowania
Przy mocnym przechyleniu nadwozia	stabilizator, tuleje zawieszenia
Metaliczny stuk z okolicy bagażnika	koło zapasowe, lewarek, zamek klapy, wydech
Auto stoi niżej z jednej strony	sprężyna i jej gniazdo
Stuk zmienia się podczas lekkiego hamowania	klocki, zacisk i elementy układu hamulcowego

Ta tabela służy do zawężenia obszaru kontroli, a nie do zamawiania części na podstawie samego dźwięku.

Przykładowo zużyte łączniki stabilizatora rzeczywiście mogą powodować metaliczne stuki podczas przejazdu przez nierówności, ale podobny odgłos mogą dawać również inne elementy zawieszenia.

Czy winne mogą być amortyzatory?

Tak, ale nie każdy stuk z tylnej części auta oznacza uszkodzony amortyzator.

Zużyty amortyzator częściej daje kilka objawów jednocześnie. Oprócz nietypowych odgłosów można zauważyć pogorszenie tłumienia, nadmierne kołysanie nadwozia, gorsze zachowanie auta na nierównej drodze albo wyciek.

Monroe wskazuje, że pukanie i stukanie może wynikać zarówno ze zużycia amortyzatora, jak i jego elementów mocujących.

Dlatego obejrzyj:

• korpus amortyzatora pod kątem wycieku;
• górne i dolne mocowanie;
• gumowe tuleje;
• śruby mocujące;
• osłonę tłoczyska;
• odbojnik.

Nie traktuj natomiast lekkiego zabrudzenia amortyzatora jako automatycznego dowodu jego uszkodzenia. Trzeba odróżnić normalny osad od rzeczywistego wycieku oleju.

Jak sprawdzać stuki z tyłu po kolei?

Najlepsza diagnostyka zaczyna się od rzeczy prostych. Dzięki temu można uniknąć wymiany kilku sprawnych części tylko dlatego, że „coś stuka z tyłu”.

1. Opróżnij bagażnik i unieruchom koło zapasowe, lewarek oraz wyposażenie.
2. Sprawdź zamek klapy, półkę lub roletę oraz mocowanie tylnej kanapy.
3. Obejrzyj wydech, jego gumowe wieszaki i osłony pod samochodem.
4. Sprawdź, czy samochód nie stoi niżej po jednej stronie.
5. Obejrzyj sprężyny, szczególnie ich skrajne zwoje.
6. Skontroluj amortyzatory, mocowania, odboje i tuleje.
7. Jeżeli auto ma tylny stabilizator, sprawdź jego łączniki oraz tuleje.
8. Skontroluj tuleje belki albo wahaczy zależnie od typu zawieszenia.
9. Sprawdź pozostałe elementy tylnej osi oraz mocowanie zacisków hamulcowych.
10. Jeśli źródła hałasu nadal nie widać, wykonaj kontrolę luzów na stanowisku diagnostycznym.

Tester luzów pozwala obciążać zawieszenie w sposób zbliżony do warunków drogowych i ułatwia wykrycie luzów w tulejach, drążkach czy łącznikach.

Nie wchodź pod samochód oparty wyłącznie na fabrycznym lewarku. Do dokładnego sprawdzania luzów potrzebne jest bezpieczne podparcie pojazdu, a w wielu przypadkach najlepiej wykorzystać podnośnik warsztatowy lub stanowisko diagnostyczne.

Kiedy nie odkładać kontroli zawieszenia?

Pojedynczy stuk nie zawsze oznacza poważne zagrożenie, ale niektóre objawy wymagają szybszej diagnostyki.

Nie odkładaj kontroli, jeżeli razem ze stukaniem:

• tylna część samochodu zaczęła „pływać”;
• auto stało się niestabilne na zakrętach;
• jedna strona samochodu wyraźnie opadła;
• widać pękniętą sprężynę;
• amortyzator mocno przecieka;
• koło ma wyczuwalny luz;
• pojawiło się nietypowe ustawienie koła;
• problem zaczął się bezpośrednio po mocnym uderzeniu w dziurę albo krawężnik.

Pęknięte sprężyny oraz niesprawne elementy tłumiące mogą pogarszać kontakt koła z nawierzchnią i stabilność samochodu.

Jeżeli natomiast auto prowadzi się normalnie, a stuk występuje tylko na nierównościach, nadal warto znaleźć jego przyczynę. Luz zwykle sam się nie zmniejszy, a z czasem może przyspieszać zużycie współpracujących elementów.

Najważniejsze jest jednak jedno: nie kupuj amortyzatorów, łączników ani tulei tylko na podstawie samego odgłosu. Najpierw trzeba znaleźć rzeczywisty luz, uszkodzenie lub element uderzający o nadwozie.

Źródła

• KYB Polska – materiały dotyczące bezpieczeństwa, amortyzatorów i sprężyn zawieszenia.
• Monroe – materiały techniczne dotyczące objawów zużytych amortyzatorów oraz ich mocowań.
• ZF Aftermarket / LEMFÖRDER – materiały dotyczące elementów gumowo-metalowych układu zawieszenia.
• febi – materiały techniczne dotyczące kontroli luzów przedniej i tylnej osi.