Pompa wspomagania wyje – przyczyny i diagnostyka

Kiedy wycie pompy wspomagania oznacza problem?

Hydrauliczna pompa wspomagania pracuje zawsze wtedy, gdy działa silnik. Podczas skręcania musi jednak wytworzyć odpowiednie ciśnienie, dlatego jej dźwięk może się wtedy nieznacznie zmieniać.

Szczególnym przypadkiem jest skręcenie kierownicy do samego końca. W takim położeniu układ osiąga bardzo wysokie ciśnienie, a w niektórych samochodach przez chwilę można usłyszeć charakterystyczny świst lub jęczenie. Krótki odgłos przy pełnym skręcie nie musi więc oznaczać awarii.

Nie należy jednak długo przytrzymywać kierownicy na ograniczniku. Pompa pracuje wtedy pod dużym obciążeniem.

Niepokój powinno wzbudzić przede wszystkim:

• wycie pojawiające się podczas każdego skrętu;
• hałas występujący również przy kierownicy ustawionej na wprost;
• wyraźne zwiększanie głośności wraz z obrotami silnika;
• pienienie się płynu w zbiorniczku;
• pogorszenie działania wspomagania;
• drgania lub szarpanie kierownicy;
• wycie połączone z widocznym wyciekiem płynu.

Wtedy warto ustalić przyczynę, zanim układ zacznie działać gorzej.

Najpierw sprawdź poziom i stan płynu wspomagania

Jedną z pierwszych rzeczy do kontroli jest poziom płynu w zbiorniczku wspomagania. Sposób pomiaru zależy od samochodu. Producent może wymagać sprawdzania na zimnym albo rozgrzanym układzie, a zbiorniczek lub korek często ma osobne oznaczenia poziomu.

Jeżeli płynu jest zbyt mało, pompa może zacząć zasysać powietrze. Wtedy charakterystyczne wycie zwykle nasila się podczas skręcania.

Samo dolanie płynu nie kończy jednak diagnostyki. Jeżeli wcześniej poziom był prawidłowy, trzeba ustalić, dlaczego się obniżył. Płyn wspomagania nie powinien regularnie znikać ze szczelnego układu.

Obejrzyj przede wszystkim:

• zbiorniczek i jego okolice;
• przewody przy zbiorniczku;
• połączenia przewodów z pompą;
• obudowę pompy;
• przewody wysokiego i niskiego ciśnienia;
• okolice przekładni kierowniczej.

Ślady oleju, mokry nalot lub zabrudzenie przyklejone do tłustej powierzchni mogą wskazywać miejsce nieszczelności.

Piana i pęcherzyki są ważną wskazówką

Jeżeli w zbiorniczku pojawia się piana albo dużo drobnych pęcherzyków, w układzie prawdopodobnie znajduje się powietrze.

Co ważne, nie zawsze musi temu towarzyszyć duży wyciek płynu. Po stronie ssawnej pompy nieszczelny przewód, uszczelnienie albo połączenie może zasysać powietrze podczas pracy.

Wtedy pompa zaczyna głośno jęczeć lub wyć, mimo że na podłożu nie widać dużej plamy.

Kiedy pompa wspomagania wyje? Moment występowania hałasu dużo mówi

Sam dźwięk nie wystarcza do postawienia diagnozy. Znacznie więcej można wywnioskować z tego, kiedy dokładnie wycie się pojawia.

Objaw	Co sprawdzić w pierwszej kolejności
Wycie tylko podczas skręcania	poziom płynu, zapowietrzenie, przepływ płynu
Głośniej przy mocnym skręcie	poziom płynu, powietrze w układzie, stan pompy
Hałas nawet przy kierownicy na wprost	pompa, pasek, rolki i pozostały napęd osprzętu
Wycie rośnie wraz z obrotami silnika	pompa lub element napędzany paskiem
Płyn się pieni	zapowietrzenie, nieszczelność po stronie ssawnej
Po wymianie pompy nadal wyje	niewłaściwe odpowietrzenie, zanieczyszczony układ, przewody, pasek lub inny element osprzętu
Wspomaganie słabnie razem z hałasem	poziom płynu, przepływ, pasek, wydajność pompy
Słychać bardziej pisk niż wycie	pasek, napinacz, rolki lub ustawienie kół pasowych

Tabela pomaga zawęzić obszar poszukiwań, jednak nie zastępuje diagnostyki konkretnego samochodu.

Zapowietrzenie może sprawić, że sprawna pompa będzie głośna

Powietrze w układzie jest jedną z ważniejszych przyczyn hałaśliwej pracy hydraulicznego wspomagania.

Problem może pojawić się między innymi:

• po wymianie pompy;
• po wymianie przewodu;
• po opróżnieniu zbiorniczka;
• po naprawie przekładni kierowniczej;
• przy nieszczelności przewodu ssawnego;
• po jeździe ze zbyt małą ilością płynu.

W takim przypadku sama wymiana pompy może niczego nie zmienić.

Po naprawie układ trzeba odpowietrzyć zgodnie z procedurą przewidzianą dla konkretnego samochodu. W niektórych pojazdach wystarcza odpowiednia sekwencja napełniania i powolnego obracania kierownicą, natomiast inne układy wymagają dodatkowej procedury lub odpowietrzania podciśnieniowego.

Nie warto stosować jednej uniwersalnej procedury do wszystkich samochodów. Prawidłowy sposób trzeba sprawdzić w dokumentacji konkretnego modelu.

Jeśli po odpowietrzeniu płyn ponownie szybko zaczyna się pienić, trzeba szukać miejsca, przez które układ zasysa powietrze.

Niewłaściwy lub zużyty płyn również może powodować hałas

Kolor płynu nie jest wystarczającą podstawą do jego wyboru. W różnych samochodach stosuje się odmienne specyfikacje płynów hydraulicznych i ATF.

Dlatego przed dolewką trzeba sprawdzić wymagania producenta samochodu.

Niewłaściwy płyn może zmieniać warunki smarowania i pracy pompy. Z kolei mocno zużyty lub zanieczyszczony płyn może świadczyć o problemach w całym układzie.

Niepokojące są między innymi:

• wyraźne ściemnienie płynu;
• osad w zbiorniczku;
• widoczne drobiny;
• intensywny zapach przegrzanego oleju.

Jeżeli w płynie znajdują się metaliczne zanieczyszczenia, nie wystarczy zamontować nowej pompy i nalać świeżego oleju do zbiorniczka. Trzeba ustalić źródło zanieczyszczeń, a następnie oczyścić układ zgodnie z procedurą naprawczą.

W przeciwnym razie pozostałości mogą szybko zaszkodzić nowej części.

To może wyć pasek albo inny element osprzętu

Hałas dochodzący z okolicy pompy łatwo przypisać właśnie pompie, lecz pod maską kilka urządzeń znajduje się bardzo blisko siebie.

W wielu silnikach jeden pasek napędza jednocześnie pompę wspomagania, alternator, sprężarkę klimatyzacji oraz inne elementy.

Dlatego pisk, ćwierkanie albo zmieniający się wraz z obrotami hałas nie musi pochodzić z pompy wspomagania.

Sprawdzenia mogą wymagać:

• pasek osprzętu;
• napinacz;
• rolki prowadzące;
• koło pasowe pompy;
• ustawienie kół pasowych;
• łożyska innych urządzeń napędzanych tym samym paskiem.

Ślizgający się pasek częściej powoduje pisk niż typowe hydrauliczne wycie. Jednak kierowca stojący przy samochodzie może mieć trudność z dokładnym rozróżnieniem tych odgłosów.

Dodatkową wskazówką jest moment pojawienia się dźwięku. Jeżeli hałas gwałtownie nasila się podczas skręcania na postoju, podejrzenie bardziej kieruje się w stronę wspomagania, ponieważ pompa dostaje wtedy większe obciążenie.

Nie przesądza to jednak jeszcze o jej uszkodzeniu.

Kiedy można podejrzewać zużytą pompę wspomagania?

Podejrzenie samej pompy staje się mocniejsze, gdy wcześniejsze kontrole nie wykazują problemu.

Szczególną uwagę zwracają sytuacje, w których:

• poziom płynu jest prawidłowy;
• płyn się nie pieni;
• układ nie ma widocznych nieszczelności;
• zastosowano płyn zgodny z wymaganiami samochodu;
• pasek i napęd osprzętu pracują prawidłowo;
• pompa nadal wyraźnie wyje;
• jednocześnie spada siła wspomagania.

Wewnątrz pompy mogą zużywać się elementy robocze, wał, łożyskowanie lub inne części zależnie od konstrukcji.

Nie należy jednak kupować nowej pompy wyłącznie na podstawie dźwięku. Warsztat może dodatkowo sprawdzić parametry pracy układu, przepływ, ciśnienie oraz opory mechaniczne, stosując procedurę przewidzianą dla konkretnego samochodu.

Nowa pompa też może wyć

Jeżeli hałas pojawił się bezpośrednio po wymianie pompy, nie należy od razu zakładać, że nowa część jest wadliwa.

Najpierw trzeba sprawdzić:

• odpowietrzenie układu;
• rodzaj zastosowanego płynu;
• jego poziom;
• drożność przewodów;
• stan zbiorniczka i ewentualnego filtra;
• szczelność przewodu doprowadzającego płyn do pompy;
• ustawienie koła pasowego i paska;
• czystość całego układu.

Jeżeli stara pompa uległa zużyciu mechanicznemu i pozostawiła zanieczyszczenia w przewodach lub przekładni, mogą one zaszkodzić także nowej części.

Jak znaleźć przyczynę wycia pompy krok po kroku?

Najbezpieczniejsza kolejność diagnostyki wygląda następująco:

1. Sprawdź poziom płynu zgodnie z instrukcją konkretnego samochodu.
2. Obejrzyj płyn i zwróć uwagę na pianę, pęcherzyki oraz nietypowe zanieczyszczenia.
3. Poszukaj wycieków przy zbiorniczku, przewodach, pompie i przekładni.
4. Ustal, czy hałas pojawia się tylko podczas skręcania, czy również przy kierownicy ustawionej prosto.
5. Sprawdź pasek, napinacz, rolki oraz ustawienie kół pasowych.
6. Jeżeli wcześniej otwierano układ hydrauliczny, zweryfikuj sposób jego odpowietrzenia.
7. Dopiero po wykluczeniu prostszych przyczyn sprawdź wydajność i stan samej pompy.

Taka kolejność ogranicza ryzyko wymiany kosztownej części, która w rzeczywistości jest sprawna.

Czy można jeździć, gdy pompa wspomagania wyje?

Sam hałas nie oznacza jeszcze, że samochód za chwilę straci możliwość skręcania. Nie należy go jednak ignorować, ponieważ przyczyną może być niski poziom płynu, nieszczelność albo postępujące zużycie pompy.

Jeżeli wspomaganie nagle wyraźnie słabnie, kierownica zaczyna się zacinać albo pojawia się duży wyciek płynu, dalsza normalna jazda może być niebezpieczna.

Szczególnej ostrożności wymagają również:

• metaliczne odgłosy;
• zapach spalenizny;
• uszkodzenie lub zsunięcie paska;
• gwałtowna zmiana siły potrzebnej do obracania kierownicą;
• bardzo silne drgania podczas skręcania.

Układ kierowniczy bezpośrednio wpływa na możliwość panowania nad samochodem. Dlatego naprawy wymagające demontażu pompy, przewodów ciśnieniowych lub ingerencji w przekładnię powinien wykonywać warsztat dysponujący odpowiednią dokumentacją i wyposażeniem.

Najważniejsze jest jednak, aby nie zaczynać diagnostyki od wymiany pompy. Poziom płynu, piana w zbiorniczku, nieszczelności i napęd osprzętu często dostarczają pierwszych konkretnych wskazówek.

Źródła

• HELLA TechWorld – „Hydrauliczna pompa wspomagania: Zasada działania i instrukcje naprawy”.
• HELLA Partner World – „KRÓTKA INFORMACJA Hydrauliczna pompa wspomagania”.
• CARDONE ProTech – „Power Steering System Diagnostic Chart”.
• CARDONE Tech Check – „Power Steering Pumps”.
• Gates – materiały techniczne dotyczące diagnostyki hałasu i ustawienia napędu paskowego osprzętu.